De uitdaging
Aardwarmte kan een belangrijke rol spelen in de verduurzaming van de Nederlandse warmtevraag. Maar bepalen waar nieuwe projecten kansrijk zijn, vraagt om meer dan inzicht in de ondergrond alleen.
Ook ontwikkelkosten, infrastructuur, potentiële warmteafnemers, natuurwaarden, seismische risico's en maatschappelijk draagvlak beïnvloeden de uitvoerbaarheid van een project. Die informatie is vaak wel beschikbaar, maar zit verspreid over verschillende databronnen, modellen en losse analyses.
Daardoor ontstaat snel een versnipperd beeld. Een gebied kan technisch geschikt lijken, terwijl ruimtelijke beperkingen, hoge kosten of een ongunstige maatschappelijke context de praktische haalbaarheid verkleinen. Zonder samenhangende afweging blijft het lastig om gebieden onderling te vergelijken en keuzes helder te onderbouwen.
De aanpak
Voor dit project ontwikkelden we een interactief ruimtelijk afwegingsmodel waarmee de geschiktheid voor aardwarmte in heel Nederland kan worden verkend.
Met credits aan het team: Alejandra Alfaro, Mareike de Lanversin, Jody Kockott
Technische, economische, maatschappelijke en milieugerelateerde indicatoren zijn samengebracht in één consistente analysemethode. De resultaten zijn ontsloten in een interactief Power BI-dashboard, waarin gebruikers zelf kunnen bepalen welke factoren binnen hun vraagstuk het zwaarst meewegen.
De tool geeft bewust niet één definitief antwoord. In plaats daarvan wordt zichtbaar hoe het ruimtelijke beeld verandert wanneer andere prioriteiten worden gekozen. Een gebied kan bijvoorbeeld technisch zeer geschikt zijn, maar door hoge kosten, natuurwaarden of een complexe maatschappelijke context toch minder kansrijk blijken.
Zo ontstaat een transparant en navolgbaar instrument waarmee gebieden, scenario's en beleidskeuzes onderling kunnen worden vergeleken. De uitkomst ondersteunt niet alleen de ruimtelijke analyse, maar ook het gesprek tussen beleidsmakers, projectontwikkelaars en andere betrokken partijen.
Wat er in de oplossing zit
1. Interactieve afweging van prioriteiten
Gebruikers kunnen zelf bepalen welke factoren binnen de analyse zwaarder meewegen. Zo kan bijvoorbeeld meer nadruk worden gelegd op economische haalbaarheid, technische geschiktheid, milieueffecten of maatschappelijk draagvlak.
Het dashboard laat direct zien hoe aangepaste prioriteiten leiden tot een ander ruimtelijk beeld. Daarmee worden de gevolgen van beleidskeuzes en aannames zichtbaar, in plaats van dat die verborgen blijven achter één vaste eindscore.
2. Eén ruimtelijke basis, meerdere perspectieven
Dezelfde ruimtelijke informatie kan vanuit verschillende rollen en belangen worden bekeken. Een projectontwikkelaar kan sterker sturen op technische potentie en ontwikkelkosten, terwijl een overheid ook natuurwaarden, leefomgeving en maatschappelijke uitvoerbaarheid zwaar kan laten meewegen.
Hierdoor ondersteunt de tool niet alleen het identificeren van potentieel geschikte gebieden, maar ook het gesprek over waarom een locatie vanuit verschillende perspectieven wel of niet kansrijk is.
3. Van nationaal overzicht naar regionale verdieping
Vanuit het landelijke beeld kan worden ingezoomd op provincies en specifieke regio's. De geschiktheid kan daarbij worden bekeken in combinatie met relevante contextlagen, zoals bevolkingsdichtheid, beschermde natuurgebieden en seismisch risico.
Zo biedt de tool zowel een strategisch overzicht voor heel Nederland als een vertrekpunt voor gerichtere regionale verkenningen.
Resultaat
- Complexe afwegingen worden inzichtelijk: technische potentie wordt niet los beoordeeld, maar in samenhang met kosten, leefomgeving en maatschappelijke context.
- Scenario's zijn sneller te vergelijken: verschillende prioriteiten en perspectieven zijn binnen één interactieve omgeving naast elkaar te onderzoeken.
- Keuzes worden beter uitlegbaar: indicatoren, kaartlagen en wegingen blijven zichtbaar, waardoor duidelijk is hoe een ruimtelijke uitkomst tot stand komt.
- Regionale verschillen worden herkenbaar: het landelijke overzicht kan eenvoudig worden vertaald naar provinciale en regionale vraagstukken.
- Vervolgonderzoek kan gerichter worden ingezet: de tool helpt om gebieden te herkennen waar een verdere technische, financiële of bestuurlijke verkenning het meest relevant is.
Wat deze case bewijst
Geen black box. Niet één kaart die voorschrijft waar een project moet komen, maar een afwegingsbasis waarin indicatoren, kaartlagen en wegingen zichtbaar blijven — zodat partijen met verschillende belangen over dezelfde uitkomst kunnen praten.
